Bijna niet te geloven in deze tijd maar nog steeds  leeft de discussie: 'Heeft een pre of postpartum depressie een psychische of lichamelijke oorzaak?'. De taboesfeer is nog steeds niet weg. Voordat ik zelf ppd kreeg zou ik volmondig 'psychisch' hebben geantwoord.  Toen ik zelf ppd kreeg geloofde ik ook niet in de diagnose 'ppd'. Eigenlijk vond ik het een behoorlijke belediging! De tweede ppd was zo heftig dat ik langzaam aan ging beseffen dat ik dit niet zelf deed.

Even laten testen?

Het is belangrijk dat je weet dat er nog geen test is die ppd aan kan tonen.  De diagnose ppd kan alleen worden gesteld aan de hand van vragenlijsten en ervaring. Sluit wel van te voren even uit of de klachten niet komen door een ontregelde schildklier of tekort aan vitaminen! Dit kan via het bloed getest.

Sinds kort zijn er wél via externe labs hormoontesten beschikbaar die het progesteron kunnen bepalen. Evenals een hormonen test die een volledig beeld geeft. Ook candida, bijnieruitputting en serotonine is nu testbaar! De schildklier moet worden getest via TSH én T4. Anders krijg je geen volledig beeld. Deze test kun je ook via mij aanvragen. De marges zijn zo breed dat je bij alleen TSH vaak binnen de normen valt maar toch kunt kampen met klachten van een te langzame of te snelle schildklier.

De pre en post partum depressie c.q. pre-post partum uitputting wordt in Nederland zelden echt erkend. Hier schaart men deze aandoeningen onder de standaard depressie. Dat is jammer want een hormonale c.q. endocriene depressie kan uitgebreider aangepakt worden dan met het huidige aanbod.

Verandering in de psychiatrie

De psychiatrie verandert qua instelling. Er komen steeds meer psychiaters die naast antidepressiva, visolie en supplementen voorschrijven. Onderzoeken tonen hiervan de werkzaamheid ook steeds meer aan. De onderzoeksresultaten richten zich veelal nu op hersenstoffen. Tekort aan vitaminen en mineralen kan zorgen voor verandering van gedrag. Dit bewees ook al een groot onderzoek naar schizofrenie en agressie in de gevangenis. Daarnaast is laat onderzoek zien dat een onbalans in de hersenchemie een grote trigger is bij klachten rondom de geboorte.

Belangrijke doorbraak oorzaak ppd.

The American Psychiatric Foundation publiceerde (September 19, 2008) een onderzoek waaruit blijkt dat bij muizen ppd achtig gedrag wordt waargenomen als er een lage hoeveelheid GABA aanwezig is. GABA is een hersenoverdrachtstofje.

 Geen nestje

Experimenten op muizen suggereren dat het gebrek van een bepaald proteïne in het lichaam van de moeder de oorzaak is van een postnatale depressie. Muizen die het proteïne niet hadden, negeerden hun babymuisjes en maakten ook geen nestje voor hen. Verder waren ze ook vaak moe en beleefden ze minder plezier dan de andere muizen. Wanneer de muizen een medicijn kregen dat het gebrek van het proteïne compenseerde, vertoonden ze normaal moedergedrag en de overlevingskans van hun baby's verhoogde. Het proteïne maakt deel uit van het hormoonsysteem dat invloed heeft op de gemoedstoestand. Het proteïne staat bekend als 'gamma aminobutyric zuur' of GABA. Het niveau hiervan kan heel erg variëren tijdens de zwangerschap.

 

Het verschil tussen een 'gewone' en een post partum depressie

 

Een pre of post partum depressie lijkt op een gewone depressie. Toch zijn er verschillen.

  • Bij een ppd kom je over het algemeen aan en val je niet af (dit zie je wel bij een te snelle schildklier en bij borstvoeding)
  • Er is geen directe aanleiding voor de klachten. Dit zie je wel bij een reactieve depressie. Naar aanleiding van....krijg je sombere gevoelens.
  • Je ziet de klachten ontstaan na hormonale wisselingen zoals de start van de anticonceptiepil of de stop van de borstvoeding
  • Een post partum depressie gaat over in het premenstrueel syndroom. Dit zie je nooit bij een gewone depressie
  • Een pre partum depressie is veelal voor de zon verdwenen zodra de baby er is.
  • Een pre partum depressie begint vaak al vóór de moeder weet dat zij zwanger is. Dus niet reactief!
  • Een vrouw met een ppd wordt zeer vaak agressief en geïrriteerd. Dit in tegenstelling tot een standaard depressie waarbij je eerder apathie ziet.

Marleen Finoulst, Neuropsychiater van de universiteit van Gent en arts zegt dit over het verschil:

Een echte postnatale depressie lijkt op een gewone depressie. Het is een ziekte van lichaam en geest. Maar vrouwen met een pnd nemen vaak wat toe in gewicht, dit in tegenstelling tot een gewone depressie die meestal tot vermagering leidt. Er zijn nog andere verschilpunten. Zo wordt een gewone depressie vaak uitgelokt door een verlieservaring. Meestal gaat het om het verlies van iemand waaraan je gehecht was: de dood van een familielid, de dood van een kind, het verraad door een zo gezegd liefhebbende partner of een scheiding. Je kan ook depressief worden door het verlies van je baan, status, eer of geld bij een faillissement bijvoorbeeld. Bij een postnatale depressie staat niet het verlies, maar de bruuske hormonale verandering centraal. De komst van een kind is een ingrijpende ervaring op een moment dat je ten gevolge van hormonale fluctuacties extra kwetsbaar bent. Vrijwel iedere depressie ontstaat uit een samenspel van lichamelijke, psychologische en sociale factoren. zo ook een postnatale depressie. Bij een postnatale depressie zijn de fluctuerende waarden van progesteron en oestrogeen de voornaamste spelbrekers. Wanneer je ze vergelijkt met andere hormonale schommelingen, zijn de veranderingen in je hormoonhuishouding kort na de bevalling wel zeer drastisch. Tijdens de zwangerschap moet een vrouw zich al aanpassen aan een heel ander hormonaal klimaat. In de eerste dagen na de bevalling maakt de hormoonhuishouding opnieuw ingrijpende veranderingen door. In de weken die volgen blijven de waarden van de vrouwelijke hormonen -of je nu borstvoeding geeft of niet- sterk fluctueren. De wijzigingen in de progesteron en oestrogeen spiegel zijn niet de enige lichamelijke oorzaken van een pnd. Zwangerschapsproblemen, een premature geboorte, een gecompliceerde bevalling met veel bloedverlies, complicaties bij een vorige zwangerschap, de geboorte van een gehandicapt kind of een meerlingzwangerschap zijn allemaal risicofactoren. Bij vijf procent van de pas bevallen vrouwen blijkt ook de schildklier niet meer goed te functioneren. Bij anderen speelt een tekort aan vitamine B6, calcium, magnesium en essentiele vetzuren een rol. Bij vrouwen met een pnd worden deze waarden best nagekeken in een bloedstaal. Na de geboorte kunnen gezondheidsproblemen, zoals kloven en pijnlijke borsten, ongewild urineverlies, ontstekingen en langdurig bloedverlies de emotionele kwetsbaarheid verhogen en de balans doen overhellen in de richting van een pnd. De onderbroken nachten en het gebrek aan slaap kunnen, vooral bij depressie gevoelige vrouwen, een depressie in de hand werken.

Bron: 'Vrouwen, humeuren en hormonen: Myriam van Moffaert en Marleen Finoulst

 

Ziektewet en ppd

Veel artsen die keuringen doen vinden ook dat ppd een niet erkende ziekte is en handelen daar ook naar. Er worden vrouwen met zware ppd klachten naar het werk gestuurd! Dit levert gevaarlijke situaties op! Het is onvoorstelbaar dat dit nog steeds voorkomt! Het levert veel stress op als je een ppd hebt én door het UWV 'gedwongen' wordt weer aan het werk te gaan. Je hebt recht op de ziektewet bij een ppd! In de praktijk blijft dit een moeizaam iets. Heb je problemen? Neem contact op met een wetswinkel.

 

 Iets over hormonen

Dat hormonen een grote rol spelen bij ppd is duidelijk. Daarom is het goed er iets meer over te weten. Hormonen zijn chemische boodschappers in ons lichaam. Het woord hormoon betekent aansporen. In de endocriene klieren worden hormonen geproduceerd. Hierna gaan ze via het bloed naar plaatsen in het lichaam om andere organen te prikkelen. Hormonen hebben invloed op onze lichaamstemperatuur, de spijsvertering, emoties, stress, menstruatie, zwangerschap en nog ontelbare andere functies. De hypofyse is een klier in ons hoofd, ook wel hersenaanhangsel genoemd. Andere namen die men deze klier ook wel geeft zijn ‘het opperhoofd’ of ‘de concertmeester van de hormoonhuishouding’. Deze klier regelt vele lichaamfuncties en is voor een groot deel verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van ons lichaam. De hypothalamus is vlak bij de hypofyse te vinden en is mede verantwoordelijk. De hypothalamus regelt het menstruele centrum, maar ook je humeur, gewicht, slaap- dag en nachtritme e.d. Tevens regelt hij de hormonen die nodig zijn om te ovuleren en menstrueren. Als je zwanger wordt is de menstruele klok niet meer nodig, en komt deze in sluimertoestand. Tijdens de zwangerschap komen er onder andere grote hoeveelheden oestrogeen en progesteron vrij. Eerst worden deze twee hormonen gevormd door de eierstokken maar later neemt de placenta deze taak over. De hormoonspiegels zijn wel 15 tot 30 maal hoger dan voor de zwangerschap. Een ander hormoon wat in hoge concentraties gaat voorkomen is prolactine. Deze wordt door de hypofyse afgescheiden. Prolactine zorgt ervoor dat je borstvoeding gaat produceren. Ook stijgen de waarden van het hormoon dat door de bijnieren wordt uitgescheiden: de corticosteroïden. Hierdoor ontstaat er een geheel nieuw beeld. Hormonen zijn in rust en er komen hormonen vrij die je normaal niet nodig zult hebben. Vrouwen hebben tijdens de zwangerschap ook andere gevoelens en klachten mede onder invloed van de verandering in de hormoonhuishouding. Door deze 'vreemde' gevoelens weten zij vaak al voor de zwangerschap bekend is dat er een baby in aantocht is. Er zijn veranderingen te merken op emotioneel vlak, op het gebied van eetlust en behoefte, de hoeveel slaap is intenser en je lichaam begint al te veranderen.Sommige vrouwen kunnen niet goed tegen deze veranderingen en krijgen een prepartum depressie. Deze veranderingen verlopen geleidelijk als je het vergelijkt met de veranderingen die optreden tijdens en na de geboorte. Het heeft maanden geduurd eer het lichaam zulke hoge hormoonspiegels heeft geproduceerd, maar na de bevalling dalen de waarden van diverse hormonen binnen enkele uren tot zeer geringe hoeveelheden. Een week na de geboorte zijn deze waarden te verwaarlozen. De hypofyse gaat echter wel door met het produceren van prolactine om de baby te voorzien van borstvoeding. De grote hoeveelheid prolactine die nu aanwezig is zorgt voor een daling van het testosteron. Dit zorgt weer voor een verminderd libido. Het is eigenlijk een wonder dat een moeder zich aan kan passen aan al deze veranderingen van de hormoonspiegels. Bij een grote groep vrouwen gaat dit redelijk tot goed. Een andere (ook relatief grote groep) ervaart dit als moeizaam en krijgt klachten. Het is aannemelijk dat dit een rol speelt bij het ontstaan van ppd. In Engels onderzoek is aangetoond dat de hormoonspiegel bij vrouwen die een ppd krijgen, tijdens de zwangerschap in verhouding veel hoger is, dan bij vrouwen die geen klachten krijgen. De pre partum depressie kan mede veroorzaakt worden door tekorten aan voedingsstoffen die ontstaan tijdens de zwangerschap. De postpartum uitputting is hier waarschijnlijk ook op gebaseerd. Bij deze aandoening zie je ook vaak dat de moeder een zware traumatische bevalling heeft doorgemaakt met veel bloedverlies.

 

Oorzaken van ppd

1. De daling van het hormoon progesteron na de bevalling: Gedurende de zwangerschap bouw je het progesteron langzaam op. Na de bevalling verlaat dit hormoon je lichaam in rap tempo en daalt het niveau zeer sterk. Een dergelijke sterke daling kan invloed hebben op lichaam en geest. 

De universiteit van Groningen schrijft in een onderzoek: Op basis van deze gegevens denken wij dat verschillen in gewenning aan de hormoonverandering kortdurende angst en verhoogde reactiviteit kunnen veroorzaken. Mogelijk spelen deze verschillen in aanpassing aan veranderingen in hormoonspiegels ook een rol bij het ontstaan van kraamvrouwentranen.

en

Gemiddeld krijgen vrouwen tijdens hun cyclus hooguit 30 mg progesteron per 24 uur te verwerken. Na 20 weken zwangerschap is het al 75 mg per 24 uur en na 40 weken zelfs 300 mg. Het oestrogeenniveau schiet omhoog. Het niveau van oestrogeen wordt niet slechts vertienvoudigd maar verhonderdvoudigd.  Eén van deze oestrogenen, oestradiol, wordt zelfs verduizendvoudigd. Ook de baby wordt door deze vloedgolf van hormonen overspoeld.                                     Bron: 'De waarheid over hormonen, Vivienne Parry'

2. Een ontregelde hypofyse: De hypofyse is een klier die onder andere de hormoonhuishouding regelt. Mogelijk kan deze klier door de grote daling van het progesteron ontregelen.

3. Een te laag HB (ijzer) tijdens de zwangerschap. Onderzoek bevestigt dit.

4. Een ontregelde schildklier: De schildklier werkt in op de stofwisseling en het afweersysteem. Werkt de schildklier niet goed kan dit invloed hebben op zowel je lichaam als je psyche. In principe kun je een ontregelde schildklier hebben zonder postpartum depressie. Je ziet vaak dat er een samenhang is. Het is verstandig om standaard je schildklier te laten checken bij klachten.

5. Hypoglykemie: Bij hypoglykemie is je bloedsuiker uit balans. Je ziet een te sterk wisselende of te lage bloedsuikerspiegel. Dit veroorzaakt hormonale ontstabilteit.

6. Stress: is een grote risicofactor om ppd te krijgen.

7. Hormonale gevoeligheid: Vrouwen met een ppd zijn hormonaal gevoelig. Ze kunnen meestal slecht tegen de anticonceptiepil, hebben een turbulente pubertijd gehad, of aan pms geleden.

8. Genetische invloeden.

9. Ontregeling biochemische processen in de hersenen: Amerikaans onderzoek toont aan dat  vrouwelijke hormonen direct in verbinding staan met onder andere de hersenoverdrachtstof serotonine. Je hebt de stof serotonine nodig om je prettig te voelen. Als dit niveau te laag is kun je klachten ontwikkelen als depressie of angsten. Ook de universiteit van Groningen zegt: ' Daarbij speelt dat na de bevalling de productie van serotonine daalt, waardoor er minder serotonine is. Mogelijk maakt de combinatie van de verminderde productie + de verhoogde heropname deze vrouwen gevoeliger worden voor emotionele instabiliteit. Tenslotte observeerden we dat vrouwen met blues hogere spiegels van het stresshormoon noradrenaline hadden zes weken na de bevalling. Waarschijnlijk ervaren deze vrouwen meer stress of zijn ze gevoeliger voor stress. Dit kan mogelijk bijdragen aan het ontstaan van postpartum depressie.

10. Lichamelijke uitputting: Constant over je grenzen heen gaan, niet naar je lichaam luisteren betekent dat je jezelf leegzuigt. Een zwangerschap is vaak de laatste druppel

11. Tekorten c.q.verstoringen in de vitaminen en mineralenhuishouding: Om hormonen te kunnen maken heeft het lichaam voedingsbronnen nodig. Er zijn voldoende vitaminen en mineralen nodig. Om de regelaar van het hormonaal stelsel, de hypofyse, goed te laten werken moet het lichaam bijvoorbeeld voldoende vitamine B hebben. De schildklier jodium en selenium, Andere geslachtshormonen kunnen ook niet zonder specifieke vitaminen. De alvleesklier moet voorzien worden van voldoende vitamine C. Dit verklaart waarom we in deze tijd van slechte voeding, veel suiker en uitputtende zwangerschappen (doorwerken, geen suppletie) last kunnen krijgen van onze hormonen

  • Een onderzoek van de universiteit van Maastricht laat zien dat voeding van belang is voor een balans in de hersenstoffen.

Project: Prepartum en postpartum depressie en angst als gevolg van zwangerschapsgerelateerde depletie van    foliumzuur en andere micronutriënten: een pilotstudie. Titel-Eng  Prepartum and postpartum depression and anxiety due to pregnancy related depletion of folic acid and other micronutrients: a pilot study

 

Samenvatting  Tijdens zwangerschap en gedurende de eerste maanden na een bevalling is de kans op depressie bij de moeder verhoogd. Hoewel de betrokkenheid van zowel psychosociale als biologische factoren (hormonen) is aangetoond, verklaren deze slechts een klein deel van alle gevallen van pre- en postpartum depressie. In de huidige pilotstudie wordt de hypothese getoetst dat pre- en postpartum optredende neurotische symptomen (mede) worden veroorzaakt door uitputting van de reserves van foliumzuur en gerelateerde micronutriënten (vitaminen B6 en B12, en ijzer). Hiertoe wordt een cohort van 3600 zwangeren gevolgd vanaf het tweede trimester tot aan l jaar na de bevalling. Bij 1800 van hen wordt bloed afgenomen in de 35e week van de zwangerschap. In een geneste case-controlstudie wordt de micronutriëntstatus van 720 vrouwen, gecorrigeerd voor latere inname van foliumzuur en andere micronutriënten, gerelateerd aan het optreden en de ernst van neurotische symptomen (depressie en angst). Het huidige onderzoek kan de basis vormen voor een interventietrial waarin de effecten worden nagegaan van suppletie van relevante micronutriënten tijdens en na de zwangerschap op het risico en de ernst van neurotische symptomen

Betrokken organisaties Financier: Hersenstichting Nederland Penvoerder: Capaciteitsgroep Psychiatrie en Neuropsychologie (UM) Betrokken personen Projectleider: Prof.dr. J.J. van Os

 

Triggers die een ppd kunnen bevorderen

  • Het stoppen van de borstvoeding. Vooral als dit te snel gaat
  • Moeders die door de borstvoeding letterlijk 'op worden gegeten' lopen een groter risico
  • Het slikken van de anticonceptiepil of hornmonale anticonceptie zoals spiralen met hormoonafgifte
  • Vruchtbaarheidsbehandelingen
  • Stress
  • Het volgen van een streng dieet
  • Bloedarmoede tijdens de zwangerschap
  • Extreme bloedingen tijdens of na de bevalling
  • Depressie in je familie
  • Een te lage weerstand. Klachten uiten zich vaak na een griep of infectie
  • Snel achter elkaar zwanger worden (binnen 2 jaar bijvoorbeeld twee zwangerschappen doormaken)
  • Burn-out, overspannenheid
  • Vrouwen die in het verleden al aan klachten leden als depressie, dwang, eetstoornissen
  • Vrouwen die in het verleden de ziekte van pfeiffer hebben gehad
  • Een meerling zwangerschap kan ook als risicofactor worden gezien. Dit omdat elke baby apart voedingstoffen onttrekt aan de moeder. Hoe meer baby's je draagt hoe meer stoffen van jou weg worden gehaald. Ook is de progesteronspiegel bij meerling zwangerschappen hoger.
  • Een niet goed eerder behandelde postpartum depressie. Vaak wordt nu de ppd behandeld met antidepressiva. Zoals je hierboven kunt lezen zijn er talloze oorzaken. Deze moet je uitzoeken en behandelen. Antidepressiva is vaak een uitkomst bij ppd maar als je bijvoorbeeld je stoffen niet goed aanvult of je hormonen zijn uit balans zijn heb je een risico op herhaling.

Conclusie: De oorzaken van ppd liggen zeer waarschijnlijk in de hoek van hormonen, neurotransmitters die niet goed werken, uitputting van essentiële stoffen e.d. Mijn inziens vaak een combi van deze. Meer onderzoek is hard nodig.  Zonder wetenschappelijke oorzaak weigeren veel medici te accepteren dat ppd überhaupt bestaat! Voor veel vrouwen betekent dit geen goede behandeling! De gevolgen van het niet goed behandelen betekent voor grote groepen nieuwe moeders dat de komst van hun kleine de tijd van veel ellende introduceert in plaats van de beloofde roze wolk!

 

Een eerdere postpartum depressie moet geheel genezen en behandeld zijn om het risico op een volgende keer te beperken!

 

Wanhopig

Zonder behandelingen kunnen vrouwen met een postnatale depressie zich hopeloos voelen, ze kunnen zelfs zo wanhopig zijn dat ze zichzelf of hun baby's willen pijnigen. Deze situatie kan maanden, in sommige gevallen zelfs jaren duren. Een klein aantal moeders zei dat ze hun kind hadden achtergelaten, maar ze keerden wel terug. Psychologe Maggie Couston is moeder van een drieling: "De eerste maanden na de geboorte van de baby's zou een vrolijke periode moeten geweest zijn. Maar ik was uitgeput en voelde me sociaal geïsoleerd. Mijn kinderen betekenden alles voor me, maar het leek alsof ik niets goed kon doen."